ZONA THẦN KINH: TRIỆU CHỨNG,  NGUYÊN NHÂN VÀ CÁCH PHÒNG NGỪA BỆNH

Zona thần kinh (hay còn gọi là giời leo), là một bệnh nhiễm trùng da do virus Varicella-Zoster (VZV) gây ra, cùng virus gây bệnh thuỷ đậu. Virus VZV tái hoạt động sau nhiều năm ẩn náu trong hệ thần kinh khi hệ miễn dịch suy yếu. Bệnh tuy không gây nguy hiểm nhưng có thể gây đau kéo dài nếu không điều trị sớm.

ZONA THẦN KINH LÀ GÌ?

Zona thần kinh (còn gọi là giời leo) là một bệnh do virus Varicella Zoster (VZV) gây ra – đây cũng chính là virus từng gây bệnh thủy đậu. Sau khi khỏi thủy đậu, virus không biến mất hoàn toàn mà “ngủ yên” trong các hạch thần kinh cảm giác gần cột sống.

Khi hệ miễn dịch suy yếu (do tuổi tác, căng thẳng, bệnh mạn tính hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch), virus có thể tái hoạt động, gây viêm dây thần kinh và nổi mụn nước dọc theo đường đi của dây thần kinh.

Đặc điểm quan trọng của zona thần kinh là:

• Tổn thương thường chỉ xuất hiện một bên cơ thể.
• Mụn nước mọc thành cụm, giống chùm nho nhỏ.
• Gây đau rát dữ dội, ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hàng ngày.

TRIỆU CHỨNG ZONA THẦN KINH

1. Giai đoạn khởi phát

• Cảm giác đau rát, buốt nhói hoặc châm chích trên da.
• Da có thể hơi đỏ, căng, nhạy cảm khi chạm vào.
• Một số người kèm theo mệt mỏi, sốt nhẹ, đau đầu.

2. Giai đoạn bùng phát

• Xuất hiện mụn nước nhỏ li ti, sau đó lan rộng thành cụm.
• Mụn nước có thể chứa dịch trong, về sau hóa đục và dễ vỡ.
• Các mảng tổn thương theo dải, chạy dọc đường đi của dây thần kinh.

3. Giai đoạn lành bệnh

• Sau 7–10 ngày, mụn nước khô lại và bong vảy.
• Có thể để lại sẹo thâm hoặc sẹo lõm.
• Một số người vẫn còn đau sau khi tổn thương da đã lành (biến chứng đau dây thần kinh sau zona).

Những triệu chứng này có kết quả của việc virus Varicella Zoster tái hoạt động, thường ảnh hưởng đến một khu vực cụ thể của cơ thể theo một dây thần kinh.

NGUYÊN NHÂN MẮC ZONA THẦN KINH

Bệnh zona không phải do “lây từ người khác”, mà nguyên nhân chính là virus thủy đậu tái hoạt động khi hệ miễn dịch suy yếu. Một số yếu tố nguy cơ bao gồm:

• Tuổi tác: Người trên 50 tuổi có nguy cơ cao hơn.
• Suy giảm miễn dịch: Bệnh nhân ung thư, HIV/AIDS, hoặc sau ghép tạng.
• Stress, căng thẳng kéo dài: Làm suy yếu hệ miễn dịch, tạo điều kiện cho virus bùng phát.
• Bệnh mạn tính: Tiểu đường, tim mạch, bệnh phổi.
• Sử dụng thuốc ức chế miễn dịch: Corticoid, thuốc hóa trị.

GÁNH NẶNG THỂ CHẤT VÀ TINH THẦN MÀ ZONA MANG LẠI

1. Biến chứng của Zona thần kinh

Nếu không điều trị kịp thời, zona có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm:

• Đau dây thần kinh sau zona: Cơn đau rát, buốt, nhói có thể kéo dài nhiều tháng đến nhiều năm.
• Nhiễm trùng da: Do mụn nước vỡ ra, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập.
• Sẹo xấu, mất thẩm mỹ: Ảnh hưởng đến tâm lý và tự tin.
• Tổn thương mắt, tai: Zona ở vùng mặt có thể gây viêm giác mạc, giảm thị lực hoặc suy giảm thính lực.
• Lan rộng trên toàn thân: Hiếm gặp nhưng nguy hiểm, đặc biệt ở người suy giảm miễn dịch.

2. Ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tinh thần

Không chỉ dừng lại ở nỗi đau thể xác, Zona còn để lại gánh nặng tinh thần kéo dài:

• 53% người bệnh bị trầm cảm;
• 44% thường xuyên lo âu, căng thẳng;
• 65% gặp rối loạn giấc ngủ;
• Nhiều người lệ thuộc vào thuốc giảm đau trong thời gian dài.

3. Gánh nặng tài chính

Chi phí điều trị bệnh Zona không hề nhỏ, đặc biệt khi có biến chứng kéo dài như PHN. Ngoài chi phí điều trị, người bệnh còn phải nghỉ làm, mất năng suất lao động hoặc thay đổi công việc. Một số người có thể tiêu tốn hàng chục đến hàng trăm triệu đồng để điều trị và kiểm soát đau sau zona.

CHỦ ĐỘNG PHÒNG NGỪA ZONA THẦN KINH BẰNG VẮC XIN SHINGRIX

1. Vắc xin Shingrix – Bảo vệ chủ động, an toàn và hiệu quả

Shingrix là vắc xin tiên tiến nhất hiện nay trong phòng ngừa Zona và các biến chứng của bệnh. Đây là vắc xin tái tổ hợp, bất hoạt, có thể sử dụng an toàn cho cả người suy giảm miễn dịch. Vắc xin hoạt động bằng cách tăng cường miễn dịch tế bào chống lại virus VZV – virus ẩn trong cơ thể sau thủy đậu – từ đó ngăn chặn sự tái hoạt và bùng phát thành Zona.

Theo dữ liệu lâm sàng mới nhất:

• Hiệu quả phòng bệnh Zona lên đến 97% ở người từ 50 tuổi trở lên;
• Giảm hơn 90% nguy cơ PHN và các biến chứng khác;
• Tác dụng bảo vệ kéo dài hơn 11 năm (theo nghiên cứu ZOSTER-049).

2. Chỉ định và chống chỉ định tiêm vắc xin Shingrix

1. Chỉ định

Vắc xin Shingrix được khuyến cáo cho:

• Người từ 50 tuổi trở lên với hệ miễn dịch bình thường;
• Người từ 18 tuổi trở lên có nguy cơ cao mắc Zona thần kinh, bao gồm:

• Người nhiễm HIV/AIDS
• Người mắc bệnh lý tự miễn: viêm khớp dạng thấp, lupus ban đỏ hệ thống, bệnh vảy nến, đa xơ cứng…
• Người đang điều trị hóa trị, xạ trị
• Người có ung thư máu hoặc khối u ác tính
• Người đã ghép tế bào gốc tạo máu
• Người đã hoặc đang ghép tạng (thận, tim, gan, phổi…)

1. Chống chỉ định

Không tiêm Shingrix cho người:

• Có tiền sử dị ứng nghiêm trọng hoặc sốc phản vệ với bất kỳ thành phần nào của vắc xin;
• Đang sốt cao hoặc mắc bệnh cấp tính nặng (cần trì hoãn tiêm cho đến khi hồi phục).

3. Lịch tiêm và đường dùng

• Người ≥ 50 tuổi: Tiêm 2 mũi, cách nhau 2 tháng;
• Người ≥ 18 tuổi có nguy cơ cao: Tiêm 2 mũi, cách nhau 1 tháng;
• Vắc xin được tiêm bắp tại vùng cơ delta của cánh tay.

4. Phản ứng sau tiêm

Phản ứng thường nhẹ và thoáng qua, như:

• Đau, đỏ, sưng tại chỗ tiêm;
• Mệt mỏi, đau đầu, đau cơ, sốt nhẹ;
• Hiếm gặp: phát ban, mề đay, phù mạch.

Tiêm vắc-xin phòng zona an toàn tại Trung tâm Tiêm chủng Thiện Nhân Hospital

Zona thần kinh là căn bệnh không chừa một ai, có thể xuất hiện ở bất kỳ độ tuổi nào. Đặc biệt, những người trên 50 tuổi hoặc có bệnh lý nền sẽ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn, đồng thời dễ gặp biến chứng nặng nề. Vì vậy, việc tiêm vắc-xin phòng zona tại bệnh viện và các đơn vị y tế uy tín là lựa chọn cần thiết để đảm bảo an toàn, tránh rủi ro sốc phản vệ.

Tại Trung tâm Tiêm chủng – Thiện Nhân Hospital, khách hàng sẽ được:

• Thăm khám, sàng lọc sức khỏe kỹ lưỡng trước khi tiêm.
• Tiêm chủng theo quy trình chuẩn y khoa, đảm bảo an toàn tuyệt đối.
• Theo dõi sau tiêm ít nhất 30 phút để kịp thời xử trí nếu có phản ứng bất thường.
• Được đội ngũ bác sĩ và điều dưỡng giàu kinh nghiệm trực tiếp theo dõi, chăm sóc.

Trung tâm Tiêm chủng Thiện Nhân CÓ SẴN VACXIN PHÒNG NGỪA ZONA THẦN KINH Shingrix với CHI PHÍ HỢP LÝ NHẤT. Để đặt lịch khám tại Thiện Nhân Hospital, vui lòng liên hệ HOTLINE 0982.135.606 hoặc đặt trực tiếp qua Fanpage và Zalo OA.